پاتوقی برای دانشجویان شهرسازی

با سلام به جمع ما خوش آمدید این تارنما بهانه ای برای جمع بودن ماست لحظه های خوب و مفیدی را سپری کنید مدیریت وبگاه سیمای شهر
:: پروفایل مدیر وبلاگ
جهت اطلاع از تنظیمات و ویــــرایش این قالب اینجا را کلیک کنید.

.:: کلیک کنید ::.
 
بافت فرسوده
نویسنده : shahrsazbartar
تاریخ : سه‌شنبه 21 آذر 1391


-1- بافت شهری
در نگرش ما به شهر در مقیاس پیکره، سیما، چهره و نیمرخ آن مفهوم "بافت شهری" حضور دارد و در تمامی این سطوح ادراک می¬گردد.
برای رسیدن به تعریفی روشن از بافت شهری بایستی شهر را به عنوان سیستمی دارای حیات و زندگی در نظر بگیریم که دارای "موجودیت کالبدی" و "موجودیت مدنی" بصورت توأم باشد و تداوم حیات و زندگی شهر مشروط به تعادل و توازن میان این دو موجودیت در تمامی لحظات می¬باشد.
موجودیت کالبدی شهر (جسم شهر) شامل هر آنچه که کالبد شهر را می¬سازد، می¬شود و موجودیت مدنی (جان شهر) بوجود آوردنده جریان حیات زندگی در کالبد شهر می¬باشد.
موجودین مدنی شهر همچون تار و پودی کالبد شهر را به هم پیوند می¬دهد و به آن تمامیت می¬بخشد. موجودیت مدنی یک شهر با انسان و فعالیت و زندگی، او را در شهر مفهوم می¬یابد. حضور انسان و اندیشة وی همچون نبضی برای زندگی شهر عمل می¬کند، وظیفة انسانهای یک شهر "معاصر سازی" آن و آماده کردن شهر برای زندگی جدید می¬باشد این امر به شهر کیفیت ویژه¬ای می¬بخشد، کیفیتی که در تمام شهرهای زیبای دنیا مشهود است "زنده بودن". استمرار این کیفیت در یک شهر به بافت آن ویژگی خاص و منحصر به فرد "بی زمانی" را خواهد بخشید.


بافت فرسوده

-1- بافت شهری
در نگرش ما به شهر در مقیاس پیکره، سیما، چهره و نیمرخ آن مفهوم "بافت شهری" حضور دارد و در تمامی این سطوح ادراک می¬گردد.
برای رسیدن به تعریفی روشن از بافت شهری بایستی شهر را به عنوان سیستمی دارای حیات و زندگی در نظر بگیریم که دارای "موجودیت کالبدی" و "موجودیت مدنی" بصورت توأم باشد و تداوم حیات و زندگی شهر مشروط به تعادل و توازن میان این دو موجودیت در تمامی لحظات می¬باشد.
موجودیت کالبدی شهر (جسم شهر) شامل هر آنچه که کالبد شهر را می¬سازد، می¬شود و موجودیت مدنی (جان شهر) بوجود آوردنده جریان حیات زندگی در کالبد شهر می¬باشد.
موجودین مدنی شهر همچون تار و پودی کالبد شهر را به هم پیوند می¬دهد و به آن تمامیت می¬بخشد. موجودیت مدنی یک شهر با انسان و فعالیت و زندگی، او را در شهر مفهوم می¬یابد. حضور انسان و اندیشة وی همچون نبضی برای زندگی شهر عمل می¬کند، وظیفة انسانهای یک شهر "معاصر سازی" آن و آماده کردن شهر برای زندگی جدید می¬باشد این امر به شهر کیفیت ویژه¬ای می¬بخشد، کیفیتی که در تمام شهرهای زیبای دنیا مشهود است "زنده بودن". استمرار این کیفیت در یک شهر به بافت آن ویژگی خاص و منحصر به فرد "بی زمانی" را خواهد بخشید.

2-2- فرسودگی
فرسودگی را می¬توان حالتی از حیات شهری دانست که بافت پویای شهری در یک وضعیت "ایستا" قرار گیرد و پویایی و تحولات مثبت و سازنده را تجربه نکند و هرگونه تغییر جدید در بافت هم در جهت تنزل کیفیت شهر و فضای شهری صورت بگیرد.
ناکارآمدی و کاهش کارایی یک بافت نسبت به کارآمدی سایر بافت¬های شهری است. فرسودگی بافت و عناصردرونی آن یا به سبب قدمت و یا به سبب فقدان برنامه توسعه و نظارت فنی بر شکل¬گیری آن بافت بوجود می¬آید، پیامد فرسودگی که در نهایت به از بین رفتن منزلت آن در اذهان شهروندان می¬شوند، در اشکال گوناگون از جمله کاهش و یا فقدان شرایط زیست¬پذیری و ایمنی و نیز نابسامانی¬های کالبدی، اجتماعی، اقتصادی و تأسیساتی قابل دریافت و شناسایی است (شفایی، 6:1384).
2-3- بافت مسئله¬دار و فرسوده شهری
در یک بیان کلی می¬توان بافت فرسوده و مسئله¬دار را بافتی بر شمرد که "جریان حیات و زندگی" در آن به مخاطره افتاده باشد و روند طبیعی زندگی در آن وجود نداشته باشد. با توجه به تعبیر "حیات شهری" به "کالبد مناسب" توأم با "فعالیت ساکنان"، بروز مسئله در بافت می¬تواند ناشی ازنقصان در کالبد و یا فعالیت باشد.
بروز مسئله می¬تواند ناشی از "قدمت بافت" و یا "کمبود طرح¬های توسعه شهری" و یا "ناکارآمدی بافت" در ارائه تسهیلات و خدمات شهری مناسب باشد. وجود این مسائل در بافت شهری منجر به تنزل ارزش مکانی، محیطی و اقتصادی بافت گردیده و انگیزه برای نوسازی و یا سرمایه¬گذاری را در ساکنان، مالکان و یا سرمایه-گذاران از بین برده است. فرسودگی یک بافت شهری در عدم تعادل و نابرابری میان "خدماتی که بافت عرضه می¬کند و نیازهای امروز"، نمود پیدا می¬کند. به طورکلی بافت شهری و فرسوده بافتی است که از حالت تعادل خارج شده است.

2-4- انواع فرسودگی بافت شهری
بر این اساس فرسودگی در اشکال گوناگون کالبدی، کارکردی، قانونی و رسمی، مکانی، زیست¬محیطی، ایمنی، تصویر ذهنی و ... قابل بروز می¬باشد. برخی از انواع فرسودگی به شرح زیر است:
1.فرسودگی کالبدی/سازه¬ای
2. فرسودگی کارکردی
3. فرسودگی در تصویر ذهنی
4. فرسودگی قانونی و رسمی
5. فرسودگی مکانی
6. فرسودگی مالی
7. فرسودگی اقتصادی
8. فرسودگی اجتماعی




2-5- انواع بافت فرسوده شهری
با بررسی بافت¬های مسئله¬دار و فرسودة شهری و وجوه اشتراک و افتراق آنها از یکدیگر چهار¬گونه مختلف از این نوع بافت¬ها با ماهیت کاملاً متفاوت قابل تشخیص می¬باشد.
□ بافت قدیمی فرسوده (ارزشمند و فاقد ارزش)
□ بافت میانی فرسوده
□ بافت جدید فرسوده
□ بافت روستایی و حاشیه ای فرسوده

بافت قدیمی فرسوده
بخشی از بافت شهرها که ازابتدای شکل¬گیری شهرها تا قبل از دوران مدرنیزاسیون (پهلوی اول) شکل گرفته-اند.این بافت با توجه به شرایط اجتماعی، اقتصادی و ... زمان خود به فراخور نیازهای ساکنان شهر شکل گرفته است. در شکل¬گیری این نوع از بافت هیچ نوع طرح از قبل پیش¬بینی شده¬ای نظارت نداشته است. بسیاری از ارزش¬های زمان دراین بافتها کالبد یافته¬اند و عناصر و مجموعه¬های با ارزش معماری و شهرسازی دراین بافت-ها وجود دارند که عموماً به ثبت میراث فرهنگی رسیده¬اند. از این محدودة شهر با نام بافت قدیم شهر هم یاد می¬گردد.
وضعیت کنونی این بافت¬ها شرایط ایده آلی نمی¬باشد. عموماًٌ علیرغم ارزش¬های هویتی بسیار بالا از نظر کالبدی، کارکردی، مکانی، تصویر ذهنی و ... دچار فرسودگی شده¬اند و نیازمند مداخلاتی برای ادامة حیات.
در این بافت ها دو گونة مختلف از نظر ارزشی قابل شناسایی است:
ـ بافت قدیمی ارزشمند
ـ بافت قدیمی فاقد ارزش

بافت میانی فرسوده
پس از گذر از مفهوم «شکل¬گیری» به «شکل¬دهی شهرها» بخش¬های جدیدی از شهر در مجاورت بافت قدیم ایجاد گردید که از نظر زمانی به چهار دهه اول قرن حاضر و آغاز حکومت پهلوی باز می¬گردد. این دسته از بافتهای شهری براساس مقتضیات اجتماعی و اقتصادی و نظری (نوگرایی و نوپردازی) زمان خود شکل گرفتند. فرسودگی در این بافت¬ها عمدتاً ناشی از قدمت ابنیه و بافت، کیفیت نازل عرصه¬های عمومی بافت و عدم اطمینان به عناصر سازه¬ای است.

- بافت¬ جدید (بیرونی) فرسوده
این بخش از شهرها عمدتاً محصول فعالیت¬های شهرسازی 4 دهه اخیر در شهرهای ایران می¬باشد. این بافت¬ها عمدتاً فاقد ارزش¬های فضایی بخش¬های قدیم و میانی می¬باشند. این قسمت در اغلب شهرهای ایران شکلی مشابه و یکنواخت دارد و شبکه شطرنجی خیابان¬ها استخوانبندی اصلی بافت را تشکیل می¬دهد. پیروی از معماری جدید و بکارگیری سبکها و روش¬های جدید در ساخت و ساز هم منجر به شکل¬گیری معماری شتابزده و بی هویت این قسمت شهر شده است.
بخش¬هایی از این بافتهای جدید که فرسوده شده¬اند عمدتاً از نظر شبکه معابر مسئله¬ای ندارند اما از نظر کیفیت نازل فضاهای شهری و عرصه¬های عمومی، مسائل اجتماعی و فقدان حس تعلق به بافت دچار فرسودگی می¬باشند و این عوامل روز به روز فرآیند فرسایش را تسریع می¬کند.

- بافت روستایی و حاشیه ای فرسوده
با توسعه و گسترش شهرها به سمت بیرون بسیاری از سکونتگاهها و روستاهای حاشیه شهرها به شهرها پیوند خورده و جزو محدوده و قلمرو فیزیکی شهرها درآمدند.
این گونه بافتها از ابتدای پیدایش و شکل¬گیری بسیاری از خدمات و تأسیسات و تجهیزات شهری محروم بوده-اند و با گذشت زمان و تأثیر ناتوانی اقتصادی ساکنان برای نوسازی بافت فرسودگی ابعاد بسیار گسترده بخود گرفته است.
 



 

ورود کاربران

خوش آمدید! لطفا وارد حساب خود شوید

رمز عبور را فراموش کرده‌اید؟
حساب کاربری ندارید؟

فراموشی رمز عبور

نام کاربری یا ایمیل خود را وارد کنید

یا

ثبت نام کاربران

در چند ثانیه حساب کاربری خود را بسازید

قبلا ثبت نام کرده‌اید؟

نظرات کاربران

دیدگاه خود را با ما در میان بگذارید